« وَ جاءَكَ فِي هذِهِ الْحَقُّ » و حق در اينجا براى تو آمد ، ابن عباس و حسن و مجاهد گفته‌اند : يعنى در اين سوره ، و قتاده گفته : يعنى در اين دنيا ، و جبائى گفته : در اين داستانها . و منظور از حق همان حقيقت و راستى وعده و وعيد او است . و ديگرى گفته : يعنى در ذكر اين آيه‌هايى كه پيش از اين ذكر شد حق براى تو آمد در اينكه مردم سزاى اعمال خود را بطور كامل خواهند ديد ، و معناى اينكه حق در اين آيه‌ها يا در اين سوره آمده آن نيست كه در جاى ديگر قرآن نيامده و آيه‌هاى ديگر حق نيست بلكه اين جمله براى تأكيد است . « وَ مَوْعِظَةٌ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ » و پندى براى تو آمد كه مردمان جاهل را بدان پند دهى و از گناهان بازدارى . و تذكرى است كه مؤمنان را متذكر آخرت سازد . « وَ قُلْ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ » و اين آيه نظير آن آيهء ديگر است كه فرموده : « اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ » « 1 » - هر چه ميخواهيد بكنيد . « إِنَّا عامِلُونَ » كه ما نيز طبق آنچه خدا فرمان داده عمل ميكنيم و تفسير اين آيه پيش از اين نيز گذشت « 2 » . « وَ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ » و شما منتظر عقابى باشيد كه خدا براى كفرتان وعده داده ، كه ما نيز منتظر ثوابى هستيم كه پروردگار ما براى ايمان ما وعده فرموده است . و ابن جريج گفته : يعنى شما منتظر وعدهء دروغى شيطان باشيد كه ما نيز منتظر وعدهء راست پروردگار خود در مورد نصرت و پيروزى بر شما هستيم . « وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » يعنى علم آنچه در آسمان و زمين پنهان است براى خدا است و چيزى از وى پوشيده نيست - چنانچه ضحاك گفته - و ديگرى گفته : يعنى خدا مالك چيزهايى است كه در آسمان و زمين پنهان است . و ابن عباس گفته : خزينه‌هاى آسمان و زمين خاص خدا است ، و در گفتار برخى از مشايخ كه بدشمنى با شيعه معروف است مشاهده كردم كه در تفسير خود در ذيل اين آيه نسبت به شيعه ظلم كرده و گفته است : اين آيه دليل است بر اينكه علم غيب مخصوص خداوند است بر خلاف آنچه

--> ( 1 ) - سورهء فصلت آيهء 40 . ( 2 ) در ذيل آيهء 93 .